Νομοθεσία για τις βάρδιες, 2021–2026

Το πρόγραμμα βαρδιών του 2026 δεν φτιάχνεται με τους κανόνες του 2020. Μέσα σε πέντε χρόνια άλλαξαν τα όρια των υπερωριών, η ψηφιακή κάρτα εργασίας μπήκε σε κλάδο μετά από κλάδο, και οι διατάξεις για τον χρόνο εργασίας συγκεντρώθηκαν σε έναν Κώδικα. Αυτό είναι το χρονολόγιο, με ό,τι αλλάζει για όποιον φτιάχνει το πρόγραμμα.

Με μια ματιά

2021: ο ν. 4808/2021 θεσμοθετεί την ψηφιακή κάρτα και ενιαίο όριο 150 ωρών υπερωρίας τον χρόνο.
2022: η κάρτα ξεκινά σε τράπεζες και μεγάλα σούπερ μάρκετ.
2023: ο ν. 5053/2023 επιτρέπει αλλαγές ωραρίου εκ των υστέρων και την 6η μέρα στο 5ήμερο.
2024: η κάρτα φτάνει σε βιομηχανία και λιανεμπόριο.
2025: εστίαση και τουρισμός· ο νέος Κώδικας Εργατικού Δικαίου· ο ν. 5239/2025 και το 13ωρο.
2026: η κάρτα μπαίνει σε νέους κλάδους, σε δύο φάσεις.

2021: ο ν. 4808/2021

Ο νόμος του Ιουνίου 2021 (ΦΕΚ Α΄ 101/19.6.2021) έφερε τρία πράγματα που φαίνονται σε κάθε πρόγραμμα:

θεσμοθέτησε την ψηφιακή κάρτα εργασίας, δηλαδή τη σήμανση προσέλευσης και αποχώρησης σε πραγματικό χρόνο στο ΕΡΓΑΝΗ·
όρισε ενιαίο όριο υπερωρίας: έως 3 ώρες τη μέρα και 150 ώρες τον χρόνο·
ανέβασε την προσαύξηση της παράνομης υπερωρίας στο 120%.

2022: η ψηφιακή κάρτα ξεκινά

Από την 1η Ιουλίου 2022 η ψηφιακή κάρτα εφαρμόστηκε πιλοτικά στις τράπεζες και στα σούπερ μάρκετ με περισσότερους από 250 εργαζόμενους. Από εκεί και πέρα, σε κάθε κλάδο που μπαίνει στην κάρτα, το ωράριο κάθε εργαζομένου δηλώνεται στην Ψηφιακή Οργάνωση Χρόνου Εργασίας του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, και η σήμανση συγκρίνεται με αυτό.

Την ίδια χρονιά οι διατάξεις του ατομικού εργατικού δικαίου κωδικοποιήθηκαν σε Κώδικα (π.δ. 80/2022).

2023: ο ν. 5053/2023

Ο νόμος του Σεπτεμβρίου 2023 (ΦΕΚ Α΄ 158/26.9.2023) άλλαξε δύο πράγματα για όποιον φτιάχνει βάρδιες:

Οι επιχειρήσεις με ψηφιακή κάρτα μπορούν να επιλέξουν να μην καταχωρίζουν εκ των προτέρων τις αλλαγές ωραρίου, και να τις καταχωρίζουν εκ των υστέρων (άρθρο 22).
Οι επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας με σύστημα βαρδιών μπορούν, κατ’ εξαίρεση, να απασχολούν εργαζόμενο με 5ήμερο και 6η μέρα: έως 8 ώρες, χωρίς υπερεργασία ή υπερωρία εκείνη τη μέρα, με το ημερομίσθιο προσαυξημένο κατά 40% και δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν ξεκινήσει η εργασία. Τα ξενοδοχεία και η εστίαση εξαιρούνται (άρθρο 25).

2024: βιομηχανία και λιανεμπόριο

Η ψηφιακή κάρτα επεκτάθηκε στη βιομηχανία και στο λιανεμπόριο: πιλοτικά από 1.1.2024, υποχρεωτικά από 1.7.2024. Από την 1η Ιουλίου 2024 έγινε διαθέσιμο και το απολογιστικό σύστημα, όπου οι αλλαγές ωραρίου καταχωρίζονται μετά την πραγματοποίησή τους. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2024 η κάρτα ξεκίνησε πιλοτικά στον τουρισμό και στην εστίαση.

Ποιος κλάδος σας αφορά κρίνεται από τον κύριο ΚΑΔ της επιχείρησης. Ένα αρτοποιείο με κύριο ΚΑΔ την αρτοποιία (10.71) ανήκει στη μεταποίηση, άρα στη βιομηχανία· μια επιχείρηση με κύριο ΚΑΔ λιανικής, στο λιανεμπόριο.

2025: εστίαση, νέος Κώδικας, ν. 5239/2025

1 Μαρτίου 2025: η κάρτα γίνεται υποχρεωτική στον τουρισμό (καταλύματα) και στην εστίαση.
11 Ιουλίου 2025: δημοσιεύεται ο Κώδικας Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025, ΦΕΚ Α΄ 121/11.7.2025). Οι κανόνες που αγγίζουν κάθε πρόγραμμα βρίσκονται πια σε λίγα άρθρα του: 171 για την ημερήσια ανάπαυση, 172 για τα διαλείμματα, 173 για την εβδομαδιαία ανάπαυση, 194 για την υπερεργασία και την υπερωρία.
Οκτώβριος 2025: ψηφίζεται στις 16 Οκτωβρίου ο ν. 5239/2025 «Δίκαιη Εργασία για Όλους» (ΦΕΚ Α΄ 178/2025).

Από τον ν. 5239/2025, για το πρόγραμμα βαρδιών μετρούν κυρίως:

Υπερωρία έως 4 ώρες τη μέρα αντί για 3, με το ετήσιο όριο στις 150 ώρες, ώστε η μέρα στον ίδιο εργοδότη να μπορεί να φτάσει τις 13 ώρες.
Υπερωρία και στην εκ περιτροπής εργασία, με την προσαύξηση του 40%.
Στην ψηφιακή κάρτα: ευέλικτη προσέλευση έως 120 λεπτά με γραπτή συμφωνία, χρόνος προετοιμασίας έως 10 λεπτά πριν και μετά τη βάρδια (30 στη βιομηχανία), και έως 3 μονές σημάνσεις τον μήνα πριν από έλεγχο.
Η κανονική άδεια καταγράφεται στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και μπορεί να χωριστεί σε περισσότερες από δύο περιόδους· το βιβλίο αδειών καταργείται.
Η τετραήμερη εργασία, με τις ίδιες εβδομαδιαίες ώρες και αποδοχές.
Η άρνηση υπερωρίας δεν είναι λόγος απόλυσης.

2026: η κάρτα σε νέους κλάδους

Η εγκύκλιος 25291/23.9.2026 του Υπουργείου Εργασίας περιγράφει την επέκταση σε δύο φάσεις:

Φάση 1, πιλοτικά από 2.6.2026 και υποχρεωτικά από 12.10.2026: υγεία (νοσοκομεία, θεραπευτικά και διαγνωστικά κέντρα, εκτός από τους γιατρούς), υπηρεσίες απασχόλησης, τηλεπικοινωνίες, κομμωτήρια και κέντρα αισθητικής, καθαριστήρια, καθαρισμός κτιρίων και εξωτερικών χώρων.
Φάση 2, πιλοτικά από 29.6.2026 και υποχρεωτικά από 16.11.2026: συμβουλευτικές υπηρεσίες, διαφήμιση και άλλες δραστηριότητες γραφείου, επισκευές, αποθήκευση και υποστηρικτικές δραστηριότητες μεταφορών, ύδρευση και αποχέτευση, τυχερά παίγνια.

Όπου οι ώρες καταγράφονται, φαίνονται: σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας, στο πρώτο επτάμηνο του 2026 δηλώθηκαν στους κλάδους της κάρτας πάνω από 5,7 εκατομμύρια ώρες υπερωρίας, 36,8% περισσότερες από το ίδιο διάστημα του 2025.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για το πρόγραμμα

Το πρόγραμμα είναι πια δήλωση. Ό,τι γράφει πρέπει να συμφωνεί με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και με την κάρτα.
Κάθε αλλαγή μετράει. Αφού δηλώνεται, πρέπει να φαίνεται ποια βάρδια άλλαξε και πότε.
Τα όρια είναι ανά εργαζόμενο, όχι ανά κατάστημα. Η ανάπαυση, οι μέρες και οι υπερωρίες μετρούν σε όλες τις βάρδιες του, όπου κι αν είναι.

Ο οδηγός για το πρόγραμμα βαρδιών περνά έναν έναν αυτούς τους κανόνες. Για τη σήμανση και τις δηλώσεις, δείτε την ψηφιακή κάρτα εργασίας και το πρόγραμμα βαρδιών και την τροποποίηση ωραρίου στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος νόμος ισχύει σήμερα για τον χρόνο εργασίας;

Ο Κώδικας Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025), όπως τον τροποποίησε ο ν. 5239/2025. Ο Κώδικας συγκεντρώνει τις διατάξεις των προηγούμενων νόμων, όπως ο ν. 4808/2021 και ο ν. 5053/2023.

Τι άλλαξε για τις βάρδιες με τον ν. 5239/2025;

Η υπερωρία μπορεί να φτάσει τις 4 ώρες τη μέρα, άρα η μέρα στον ίδιο εργοδότη τις 13 ώρες. Στην ψηφιακή κάρτα μπήκαν η ευέλικτη προσέλευση έως 120 λεπτά και ο χρόνος προετοιμασίας, και η κανονική άδεια καταγράφεται στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Ισχύει η ψηφιακή κάρτα για τη δική μου επιχείρηση;

Εξαρτάται από τον κύριο ΚΑΔ της. Αν ο κύριος ΚΑΔ ανήκει σε κλάδο που έχει ενταχθεί, η κάρτα ισχύει για όλους τους εργαζόμενους της επιχείρησης, με λίγες εξαιρέσεις όπως τα διευθυντικά στελέχη και όσοι κάνουν τηλεργασία τις μέρες της τηλεργασίας.

Πηγές

Το χρονολόγιο συνοψίζει τις αλλαγές όπως ισχύουν στις 2 Νοεμβρίου 2026· δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για τη δική σας περίπτωση μιλήστε με το λογιστήριο ή τον νομικό σας σύμβουλο.